Savaşların İçinde Bir Yüzyıl; Saraybosna'nın Köprüleri

Aralarında Aida Begic, Jean-Luc Godard ve Ursula Meier'in de bulunduğu on üç yönetmenin kısa filmlerinden oluşan Saraybosna'nın Köprüleri, Birinci Dünya Savaşının yüzüncü yılı için çekilmiş Saraybosna'yı merkez alan Fransa - Bosna-Hersek ortak yapımı bir antolojik belgesel film.

Filmlerde 1914-18 ve 1992-95 yılları arası doğal olarak öne çıkıyor. Kronolojik sıraya göre kurgulanmış kısa filmler, Franz Ferdinand ve eşinin uğradığı suikastı anlatan bir filmle başlıyor. İlk filmde final sahnesine gelene kadar diyaloglara yüklenmiş hikaye dikkat çekiyor. Kader sorgulaması yapan yönetmen, başkan üzerinden buna bakışını anlatıyor. Ardından gelen bir kaç film belgesel tadında devam ediyor. Sonraki filmde suikastı düzenleyen kişinin ve bir örgütün sorgulamaları okunması yoluyla aynı olayı ele alıyor ve Avusturya'nın bölgeyle olan ilişkisine dikkat çekiyor. Daha sonra gelen filmde İtalya'nın savaşta asker üniforması giydirdiği insanlardan ve bunların içinde eğitimsiz olanlardan, intihar edenlerden ve itaat etmeyenlerden bahsediliyor. Bunları takip eden birkaç film, o yıllarla bugün arasında bir bağlantı kurmaya çalışıyor.

Sonraki filmlerde ise 1992-95 arasındaki savaşa odaklanılan filmler dikkat çekiyor. Savaş sırasında çocuğunu kaybetmiş bir aile üzerinden, dış göç yapan insanların psikolojisine değinilirken, yine bir başka aile üzerinden geri dönüş psikolojisi ele alınıyor. Ardından gelen filmlerdeyse, savaş sırasında ya da daha sonra doğmuş çocukların durumları ele alınıyor.

Genel olarak baktığımız zaman filmlerin uzun bir zaman dilimini başarılı bir şekilde ele aldığını görüyoruz ancak bazı filmler diğerlerinin temposunu ya da akıcılığını yakalayamıyor. Yönetmenlerin filmlerini farklı tarzlarda çekmeleri, bütünselliği ciddi şekilde bozuyor. Dolayısıyla filmler tamamen birbirinden bağımsız olduğu için kronolojik sırada olmasından öte bütünsel bir dil yakalayamıyor, bu da seyir zevkine etki ediyor. Bunun etkisini biraz azaltmak ve bağlantı kurmak için filmler arasındaki geçişlerde Belçikalı çizgi romancı François Schuiten’in çizdiği sekansları görüyoruz.
Ancak yine de hikayeler gerçeklerin üzerine kurulu olduğundan insanda etki uyandırması zor olmuyor.

Genel olarak değerlendirecek olursak daha iyi olması beklenen ama yine de izlenebilir ve değerli bir yapım olarak görünüyor.